Kasseien, boordstenen en klinkers

Bestratingselementen, die tegelijk modulair en stevig zijn, komen veelvuldig voor op de recuperatiemarkt. Bij wegenwerken recupereren de aannemers vaak herbruikbare elementen. Ze brengen ze naar hun eigen voorraad of naar handelaars die ze opnieuw op de markt brengen nadat ze zijn schoongemaakt en gesorteerd. Sommige gemeentebesturen beschikken zelfs over een eigen voorraad bestratingselementen. In Parijs is het bijvoorbeeld verplicht om de kasseien die daarvoor geschikt zijn ter plaatse te hergebruiken of ze naar een centrale voorraad te brengen, waar de aannemers ook hun voorraad moeten inslaan voor nieuwe wegen. Zo werd in 2015 meer dan 4.100 ton kasseien gesorteerd met het oog op hergebruik.
Van de verschillende types kasseien komen vooral straatkasseien in grote hoeveelheden vrij bij wegenwerken, waardoor ze ook meer beschikbaar zijn. Voor trottoirkasseien bestaat de huidige trend erin ze ter plaatse te houden of ze opnieuw te leggen in de stadscentra. Deze kasseien zijn dan ook zeldzamer en duurder.
Naast kasseien zijn er op de hergebruikmarkt ook boordstenen beschikbaar, meestal in arduinsteen of in graniet. Ze hebben meestal variabele lengten. Deze boordstenen kunnen ook worden gebruikt in andere toepassingen, zoals traptreden, elementen voor landschapsinrichting, paaltjes...
Ook straatbakstenen (zogenaamde “klinkers”) komen vaak voor op de hergebruikmarkt, vooral in Nederland. Dit materiaal wordt er vaak gebruikt en de doorverkoopketens zijn er goed uitgebouwd. Volgens een Nederlandse studie zouden klinkers op zo'n grote schaal worden hergebruikt dat hun gemiddelde levensduur 125 jaar bedraagt (en zelfs meer dan 250 jaar voor bijna 10% van de voorraad) - wat de gemiddelde levensduur van een bestrating ruim overschrijdt. Zeldzamer, maar niet onvindbaar, zijn betonklinkers. Door hun lage waarde houden leveranciers dit product zelden in voorraad. Als ze al worden gerecupereerd, is dit vaak voor een just-in-time-verkoop .

Veel voorkomende producten

De meest voorkomende producten zijn:

  • Straatkasseien (in porfier, graniet of gres): ze hebben vaak een rechthoekig oppervlak, een korte zijde van minstens 10 cm en een hoogte tussen 13 en 15 cm.
  • Trottoirkasseien, zogenaamde “platines” (in gres, soms ook in arduinsteen): ze worden gekenmerkt door een vierkant oppervlak en een beperkte hoogte.
  • Mozaïektegels: ze zijn kleiner van formaat en bijna kubusvormig; ze zijn geschikt voor plaatsing in waaiervorm.
  • Trottoirboordstenen: in arduinsteen, graniet...
  • Straatbakstenen (zogenaamde “klinkers”): bruin, lila, geel, diverse formaten.
  • Betonklinkers of betonbakstenen: onregelmatig aanbod.

Aangeboden behandelingen

De meest courante aangeboden behandelingen zijn:

  • Gezaagde afwerking voor kasseien: kasseien kunnen worden verzaagd zodat ze een perfect vlak oppervlak hebben. Deze behandeling kan de prijs van de kassei verdubbelen, maar biedt een beter comfort voor de gebruikers (personen met beperkte mobiliteit, fietsers, enz.). Een goede plaatsing blijft evenwel onontbeerlijk om deze vlakheid te waarborgen.
  • De kasseien worden meestal gesorteerd (volgens hun formaat) en gereinigd (van mortel-, asfaltresten) door de verkopers.
  • Uiteinden van de boordstenen: sommige verkopers zagen de uiteinden van de trottoirboordstenen af om de herplaatsing te vergemakkelijken.

Geconstateerde prijzen

De hier vermelde prijzen zijn de prijzen voor professionals, excl. btw.

  • Gesorteerde kasseien in porfier: 20 tot 30 EUR/m²
  • Kasseien in porfier, diverse formaten gemengd: 15 tot 20 EUR/m²
  • mozaïektegels: 30 tot 40 EUR/m²
  • trottoirkassei in gres: 40 tot 50 EUR/m²
  • boordstenen in arduinsteen, niet gezaagd: 27 tot 30 EUR/m (gezaagd: +10 EUR/m)
  • Klinkers in gebakken steen: 12 tot 35 EUR/m²
  • klinkers in beton: tussen 4 en 6 EUR/m²

Gerecupereerde bestratingselementen voorschrijven

Bij een openbare of private aanbesteding kunnen gerecupereerde kasseien, klinkers of boordstenen relatief eenvoudig voorgeschreven worden. Gespecialiseerde handelaars weten om te gaan met grote bestellingen en levering voor publieke werken. De randvoorwaarden voor plaatsing overlappen voor het grootste deel met die van nieuwe materialen, toch moet er aandacht besteed worden aan bepaalde specifieke aspecten.

  • In het bestek is het aangeraden om een zekere flexibiliteit te behouden ten opzichte van het gewenste materiaal. Wanneer de ontwerper bijvoorbeeld een exact formaat kasseien voorschrijft dat op dat moment weinig voorkomt op de recuperatiemarkt, riskeert u een hoge prijs te moeten betalen terwijl u door een richtformaat op te geven misschien een veel goedkoper alternatief vindt, dat licht - maar niet cruciaal - afwijkt in afmetingen.
  • In het bestek kan men een zekere tolerantie vermelden met betrekking tot het uitzicht van het voorgeschreven materiaal. Kasseien of boordstenen met onregelmatigheden of sporen van asfalt zijn perfect geschikt voor bepaalde toepassingen en zijn minder duur dan een product van “eerste keus”.
  • Voor de boordstenen kan men in het ontwerp en bij de plaatsing rekening houden met hun vrije lengte.

Voor meer gedetailleerde informatie, zie de bestekteksten voor gerecupereerde kasseien, boordstenen en klinkers.

Wist u dat?

Kasseien uit porfier zijn afkomstig uit de groeves van Quenast en Lessine, in België. Hier werden miljoenen kasseien gemaakt, zowel voor de lokale markt als voor de export, en dit sinds de 18e eeuw. Sinds de jaren 1970 is men gestopt met de productie van kasseien. Vandaag de dag blijven er kasseien in omloop en beschikbaar voor nieuwe wegenwerken dankzij de hergebruikketen. Deze praktijk is erg courant en talloze opdrachtgevers voor overheidswerken gebruiken dit recuperatiemateriaal voor wegenwerken.
De elementen voor de aanleg van wegen die men momenteel op de recuperatiemarkt in België vindt, zijn afkomstig van Zweedse groeves. Deze kasseien en boordstenen werden gebruikt als ballast in het ruim van schepen die tussen België en Zweden vaarden. Zodra ze in de havensteden waren gelost, vonden ze een nieuwe bestemming bij werken voor de heraanleg van openbare ruimten.

Downloaden

Hieronder vindt u de bestekuittreksels van een reeks veel voorkomende recuperatiematerialen die gemakkelijk voor te schrijven zijn bij grootschalige projecten of publieke werken. De uittreksels werden gemaakt in nauwe samenwerking met de gespecialiseerde handelaren van het betreffende materiaal.

Recuperatie klinker
Recuperatie kassei
Recuperatie boordsteen