Baksteen

Baksteen komt heel vaak voor op de hergebruikmarkt, vooral in België.
Tot de tweede helft van de 20e eeuw werd hier in elke regio een type baksteen gemaakt met een uitzicht en kleur die verschillend waren naargelang van de gebruikte klei en de bakwijze. Er bestaan dus talloze variëteiten – een diversiteit die nu ook tot uiting komt in het aanbod van de leveranciers van recuperatiebakstenen.
De recuperatiebakstenen die we vandaag de dag vinden, zijn volle bakstenen, afkomstig van muren die zijn gemetseld met mortel op basis van kalk (of andere zachte mortels: met klei, assen, enz). Cementmortel, dat door zijn weerstand de schoonmaak van bakstenen bemoeilijkt, werd algemeen gebruikt vanaf de jaren 1950. De meeste bakstenen die vóór die periode zijn gebruikt, zijn geschikt voor recuperatie.
De meeste leveranciers die gespecialiseerd zijn in recuperatiebakstenen, doen ook afbraakwerken. Zij aanvaarden de afbraak van een gebouw als de te recupereren bakstenen de moeite waard zijn. Het originele metselwerk wordt afgebroken volgens een methode die recuperatie mogelijk maakt. In sommige gevallen kunnen deze aannemingen door de prijzen van de bakstenen een korting op de afbraakprijzen geven. Het totale aandeel recuperatiebakstenen is afhankelijk van de staat van het oorspronkelijke metselwerk. Vaak gaat het om ongeveer 50%. De bakstenen worden gesorteerd, schoongemaakt en verpakt op pallets.
Nu worden recuperatiebakstenen meestal gebruikt als parementwerk en niet als structuurelementen. Ze zijn vooral gegeerd vanwege hun uitzicht en hun bijzondere kleurvariaties. Recuperatiebakstenen worden soms ook voor dragend metselwerk gebruikt, maar niet vaak. Ze zijn ook gegeerd voor toepassingen in binnenhuisarchitectuur en landschapsinrichting.

Veel voorkomende producten

Er bestaat een brede waaier van types recuperatiebakstenen, elk met hun eigen productiewijze, herkomst, formaat en kleur. Vaak wordt een onderscheid gemaakt tussen de volgende twee families bakstenen:

  • Handvormstenen (of vormbakstenen): klampsteen, paepesteen (rode of blauwe), veldovensteen...
  • Strengpersstenen (machinaal getrokken): Beerse steen…

Voorgestelde behandelingen

De leveranciers van bakstenen bieden meestal de volgende behandelingen aan:

  • sorteren (verwijdering van bakstenen die niet geschikt zijn voor hergebruik)
  • schoonmaak van mortelresten
  • verpakking op pallet

Een baksteen wordt als volledig beschouwd als minstens een van de twee grote vlakken intact is. Aangezien slechts één kant van de baksteen zichtbaar blijft na plaatsing, is het geen probleem dat sommige randen aan de andere kant zijn afgeschilferd.
Sommige leveranciers bieden ook halve of driekwartbakstenen aan, die worden gebruikt voor bepaalde metselverbanden, zoals Vlaams verband en kruisverband voor een gevelbekleding. Vraag informatie aan uw leverancier.

Geconstateerde prijzen

De prijs van de bakstenen die per stuk worden verkocht, hangt af van de grootte, de kwaliteit en de zeldzaamheid van de baksteen.

  • handgemaakte bakstenen: tussen 0,30 en 0,60 EUR/st, excl. btw
  • machinaal getrokken bakstenen: tussen 0,25 en 0,35 EUR/st excl. btw

Plaatsing

Bij het ontwerp van metselwerk in recuperatiebakstenen moet men een aantal keuzen maken over:

  • de keuze van het verband: Vlaams, kruis, wild, halfsteens…
  • de mortel: op basis van kalk of cement.
  • de voegen: kleur, dikte en type. Meestal gaat het om geborstelde voegen in zandkleur/beige. Maar ook smalle en donkere voegen zijn mogelijk. In andere gevallen laten de ontwerpers het parementwerk met opzet niet-opgevoegd, om de ruwheid van de gevel te benadrukken.
  • afwerkingen: mogelijkheid tot zandstralen van het metselwerk (de sporen van mortel en verf op de gevel worden verwijderd), bestrijking met kalk…

Imitaties

Het succes van recuperatiebakstenen bracht sommige fabrikanten ertoe nieuwe bakstenen te maken met het uitzicht van recuperatiebakstenen met technieken voor “kunstmatige veroudering”: afgebrokkelde randen, valse mortelsporen, enz. Vraag bij uw leverancier naar de herkomst van uw recuperatiebakstenen.

Wist u dat?

De markt van de recuperatiebaksteen heeft een interessante evolutie gekend. Vroeger waren “handgemaakte” bakstenen erg in trek. Het zijn bakstenen met een onregelmatig uitzicht, vaak honderd of zelfs tweehonderd jaar oud. Sinds de jaren 1990 worden er minder oude gebouwen afgebroken, terwijl de vraag naar recuperatiebaksteen blijft bestaan. Dit had tot gevolg dat de verwerkers van recuperatiebakstenen interesse kregen voor meer moderne types volle bakstenen, de zogenaamde “machinale” (getrokken) bakstenen. Deze dateren van de eerste helft van de twintigste eeuw en zijn veel regelmatiger van uitzicht. Zo hebben deze recuperatiebakstenen stilaan hun plaatsje op de markt veroverd. Omdat ze vaker voorkomen bij afbraakwerken, zijn ze ook goedkoper dan handgemaakte recuperatiebakstenen.

Downloaden

Hieronder vindt u de bestekuittreksels van recuperatiebakstenen. De uittreksels werden gemaakt in nauwe samenwerking met de gespecialiseerde handelaren van het betreffende materiaal.

Recuperatiebaksteen