Advies

Wat u moet weten voor u met recuperatiebouwmaterialen aan de slag gaat..

Werken met tweedehands materialen hoeft niet ingewikkelder te zijn dan werken met nieuwe producten. Het kan zelfs voldoening schenken: het materiaal is interessanter omdat het zijn sporen al verdiend heeft, het heeft een geschiedenis, de ambachtelijke verwerking spreekt aan, het resultaat oogt verrassend, enz. Het veronderstelt wel dat u open staat voor nieuwe manieren van werken en soms ook dat u creatief bent in het gebruik van materialen, want er kunnen zich allerlei uitdagingen voordoen.

Anderzijds kopen de meeste handelaars ook materialen in die afkomstig zijn van sloop- of renovatiewerkzaamheden. Dat is een interessante manier om materiaal af te voeren, want zo krijgt het een tweede leven en voor uw portemonnee is dat vaak een goede zaak. Wel moeten de materialen beantwoorden aan een aantal kwalitatieve vereisten.

Bezint eer ge begint, luidde het vroeger. Dat geldt ook voor hergebruik: u weet best vooraf enigszins waarop u daarbij moet letten. Onze bezoeken en ontmoetingen op het terrein hebben ons veel geleerd. We delen dan ook graag met jullie wat we hebben opgestoken.


- Zijn vandaag alle bouwmaterialen te vinden op de tweedehands markt?
- Welke materialen zijn altijd te vinden op de recuperatiemarkt?
- Wat is het typische profiel van een recuperatiehandelaar?
- Snuffelen of gericht zoeken?

- Hoe wordt de kwaliteit van het materiaal gewaarborgd?
- Kost recuperatiemateriaal meer of minder dan nieuw materiaal?
- Is het materiaal bij aankoop meteen klaar voor gebruik?
- Kan ik de gekochte materialen laten leveren en/of plaatsen?
- Is er steeds voldoende materiaal op stock?

- Kan ik ook mijn eigen materiaal aan de man brengen?
- Laten de huidige sloop- en bouwpraktijken toe om hebruikbare materialen te ontmantelen?
- Zijn er handelaars die ook in staan voor het slopen van mijn gebouw?
- Over welke afstand is een handelaar bereid mijn materiaal op te halen?

- Waar kan ik met mijn vragen terecht?
- Recuperatie of namaak?
- Kan ik ook handelaars in Brussel vinden?
- Is hergebruik enkel een lokale business?
- Ik vind niet wat ik zoek bij de handelaars. Waar kan ik elders terecht?
- Bestaat er een gelijkaardig initiatief, zoals Opalis, in het buitenland?


rotor


Zijn vandaag alle bouwmaterialen te vinden op de tweedehands markt?

De sector van de doorverkoop van bouwmaterialen focust de laatste jaren steeds meer op materialen met hoge toegevoegde waarde: ze zijn liefst zeer oud of van bijzondere makelij. Materialen uit het standaardgamma, van gemiddelde kwaliteit, zoals deuren, ramen en sanitair, worden zeldzamer. Tien jaar geleden was dit nog een bloeiende markt. Mogelijke oorzaken van deze verandering zijn: de stijgende kostprijs van het ontmantelen en herstellen, de bikkelharde concurrentie met nieuwe materialen die in het buitenland voor een prikje worden geproduceerd, en het feit dat het steeds moeilijker wordt recuperatiematerialen technisch af te stemmen op de vele nieuwe normen.

Welke materialen zijn altijd te vinden op de recuperatiemarkt?

Sommige materialen zijn in België schering en inslag. We bedoelen daarmee vooral de vaste waarden van ons bouwerfgoed: blauwe hardsteen, keramische tegels, bakstenen, kasseien, enz. Dat ze in alle streken en in alle tijden te vinden waren, beschermt ze tot op zekere hoogte tegen de schommelingen van de mode. Dat geldt minder voor recentere materialen: die raken sneller uit de mode en moeten opboksen tegen een groeiend aanbod aan soortgelijke goedkope materialen. Nu is opslag een kernpunt in het beheer van een doorverkoopbedrijf. Sommige materialen blijven jaar na jaar in stock, het zou zonde zijn als het zo ver komt dat ze onverkoopbaar worden. De toekomst is echter onvoorspelbaar. Om de risico’s te beperken kiezen de meeste handelaars voor een stock met bijna uitsluitend vaste waarden, die zo de succesmaterialen van de sector worden.

Wat is het typische profiel van een recuperatiehandelaar?

Geen twee handelaars zijn dezelfde. Ze bestaan in alle maten en gewichten, van hooggespecialiseerd tot allround, van zij die een catalogus hebben en hun stock ordenen tot zij die hun klanten verliezen in echte grotten van Ali Baba. Eén bezoek volstaat dus niet om een beeld te krijgen van deze sector. Er bestaat ook geen beroepsvereniging. Elke speler bepaalt zelf welke richting hij uit wil, wat hij aanbiedt en hoe hij zich organiseert.

Snuffelen of gericht zoeken?

Zoekt u iets specifiek, bijvoorbeeld iets wat moet beantwoorden aan de vereisten van een nauwsluitend bestek, dan wendt u zich best tot gespecialiseerde handelaars: daar hebt u in principe een ruimere keuze en krijgt u gerichte raad, maar de prijs zal dan flink hoger liggen. Zoekt u echter iets wat alleen aan technische criteria moet beantwoorden, dan laat u de esthetische kant best minder zwaar doorwegen en kunt u gaan snuffelen bij handelaars met een minder gespecialiseerd aanbod: de kans is groot dat u er een koopje doet. In elk geval doet u er best aan vooraf telefonisch te informeren of het gezochte materiaal voorradig is: dat kan u een rit uitsparen!


rotor

Hoe wordt de kwaliteit van het materiaal gewaarborgd?

Recuperatiebouwmaterialen zijn voornamelijk afkomstig van sloop- en renovatiewerkzaamheden. Dat heeft niet alleen gevolgen voor hun uitzicht, maar ook voor hun structurele kenmerken. In tegenstelling tot nieuwe producten levert men er zelden een garantiebewijs voor hun prestaties bij. Voor een muurtje in de tuin is dat misschien niet belangrijk, maar als het om structurele elementen gaat, denkt iedereen daar anders over. Het betekent in elk geval dat allen die bij de bouw betrokken zijn – architecten, aannemers en bouwheren – in deze hun verantwoordelijkheid moeten opnemen. Wie de geschiedenis van het materiaal kent (waar het vandaan komt, waarvoor het diende, hoe het werd gedemonteerd, enz.), weet op welke gronden hij zijn verantwoordelijkheid opneemt. Sommige handelaars kunnen u over deze geschiedenis zeer precieze informatie geven. Ondanks het gebrek aan waarborg worden tweedehandse materialen heel vaak ingezet bij openbare opdrachten. Dat is bijvoorbeeld het geval voor bestratingsmaterialen. Die hebben immers allang hun weerstandsvermogen bewezen.

Kost recuperatiemateriaal meer of minder dan nieuw materiaal?

De prijs van tweedehandsmaterialen varieert van spotgoedkoop tot peperduur. Dat komt omdat zowel heel gangbare stukken als architecturale verzamelobjecten onder het kopje ‘recuperatiematerialen’ vallen. Geen wonder dus dat de prijs van een deur kan variëren van 30 € tot 300 €. Wel blijft een handelaar met zijn aanbod meestal in dezelfde prijsklasse. Algemeen gesproken hangt de prijs van een object vooral af van zijn zeldzaamheid, de periode waarin het werd vervaardigd en zijn kostbaarheid. Een zaakje doen is dus altijd een relatief begrip! Het prijsbeleid varieert per materiaaltype. Architecturaal antiek wordt per stuk verkocht, drempels in blauwe hardsteen per lopende meter. Voor elk type geven we dat aan op de fiche in kwestie. De prijzen op de materiaalfiches zijn enkel ter informatie. Prijzen verschillen soms sterk van verkoper tot verkoper.

Is het materiaal bij aankoop meteen klaar voor gebruik?

Sommige partijen materialen worden klaargemaakt (gereinigd, gesorteerd, enz.) om onmiddellijk te worden ingezet. Wanneer dat niet zo is, moet u dit bijkomende werk verrekenen in het budget en de timing van de werkzaamheden. Er zijn handelaars die specifieke diensten aanbieden (hout of stenen verzagen, reinigen, lossen en laden, enz.). Soms doen ze dat onmiddellijk, soms hebben ze daar wat tijd voor nodig. In het laatste geval kan u uw aankoop later afhalen of laten leveren. Welke diensten elke handelaar aanbiedt, staat aangegeven op zijn fiche.

Kan ik de gekochte materialen laten leveren en/of plaatsen?

Sommige bedrijven beperken hun activiteiten niet tot verkopen, maar bieden ook allerlei diensten aan, zoals slopen en demonteren, in goede staat brengen of op maat vervaardigen en hulp bij het ontwerpen, bij het vervoer en zelfs bij het plaatsen. Aarzel niet om hierover informatie te vragen. U vindt in dit verband al het nodige op de fiches.

Is er steeds voldoende materiaal op stock?

Op de fiches maken wij een onderscheid tussen ‘specialiteiten’ en ‘behandelt ook’. Met behulp van die rubrieken zeggen we iets over de beschikbaarheid van de materialen. Als een handelaar in iets ‘gespecialiseerd’ is, betekent dit dat hij het genoemde steeds in grote hoeveelheden in voorraad heeft. Als een materiaal ‘ook behandeld’ wordt, betekent het dat de handelaar er minder van in voorraad heeft en dat de keuze beperkt is. Dat kan gevolgen hebben voor de prijs, maar duidelijke richtlijnen hierover bestaan niet. Bij projecten waarbij lang van te voren wordt vastgelegd welke materialen dienen te worden gebruikt, moet u zich vooraf informeren of ze op het gewenste ogenblik voorradig zullen zijn. Het ligt voor de hand dat u daarvoor best kan rekenen op gespecialiseerde handelaars. Een andere mogelijkheid is dat u de benodigde materialen koopt op het moment waarop het project wordt uitgetekend.


rotor

Kan ik ook mijn eigen materiaal aan de man brengen?

U wilt materialen van uw bouwplaats verkopen aan een handelaar? Neem dan gewoon contact op met de spelers op het veld. Aan de telefoon hoort u onmiddellijk of ze belangstelling hebben. Als u foto’s en een beschrijving opstuurt (hoeveelheden, ontmanteld of niet, adres, termijn), kunnen ze beter uitmaken of uw aanbod voor hen echt interessant is. Er zijn geen regels voor dit soort transacties. Komen ze het materiaal ter plaatse halen of moet u het brengen? Komen ze vooraf kijken? Over al deze dingen moet u geval per geval onderhandelen. De prijs die ze u betalen hangt af van verschillende elementen: moet het materiaal nog ontmanteld worden? Is dat moeilijk? Kan men er gemakkelijk bij? Hoe verloopt het vervoer? Enzovoort.

Deze mensen kennen de markt door en door: ze weten wat verkoopt en wat niet. Uiteraard gaat het hier niet om een exacte wetenschap. Verkopers kunnen van mening verschillen. Als u iets kwijt wil, zal de ene verkoper misschien zeggen dat hij er niets mee kan doen, terwijl de andere ermee in de wolken is. Hun reacties zijn ingegeven door tal van factoren, zoals de aard en inhoud van hun stock op dat moment.

Laten de huidige sloop- en bouwpraktijken toe om herbuikbare materialen te ontmantelen?

Met ‘ontmanteling’ wordt het weghalen van materialen uit een gebouw bedoeld. In tegenstelling tot wat gebeurt bij grondig slopen, probeert men de weggehaalde materialen zo intact mogelijk te laten. Of een element opnieuw kan worden gebruikt, hangt af van de tijd en de middelen die men voor een ontmanteling inzet. Wie de ontmantelingsgeschiedenis van een materiaal kent, kan zich een beter idee vormen van zijn eigenschappen. Als een gebouw te lang leegstaat, neemt het gevaar op vandalisme toe, en daarmee het risico dat er later van ontmanteling helemaal geen sprake meer kan zijn. Bijzonder problematisch wordt het als men zomaar deuren en ramen gaat ‘ontmantelen’, want dat zet … de deur wagenwijd open voor alle mogelijke vormen van vandalisme. Tegenwoordig heeft men de neiging dingen ‘onverwoestbaar’ te maken, en dan zijn ontmanteling en recuperatie niet vanzelfsprekend. Bij traditionele werkwijzen en technieken (houtassemblage, kalkmortel, enz.) ligt dat wel even anders. Ook hedendaagse kantoorinrichtingen zijn gemakkelijk te ontmantelen omdat ze vaak bestaan uit modulaire elementen die zo zijn ontworpen dat ze gemakkelijk kunnen worden vervangen.

Zijn er handelaars die ook instaan voor het slopen van mijn gebouw?

Handelaars zijn dikwijls ook aannemers van bouw- of sloopwerken. Zij die met een sloop- of bouwbedrijf begonnen zijn en in het zog daarvan handelaar zijn geworden, weten als geen ander hoe u bij slopen en bouwen zo productief mogelijk met recuperatie omspringt. Sommige handelaars gaan dus ook in op complexere vragen en zijn bijvoorbeeld bereid een heel huis af te breken. Goede materialen nemen ze dan zelf mee naar huis.

Over welke afstand is een handelaar bereid mijn materiaal op te halen?

Als u over een vrij grote hoeveelheid materiaal beschikt of als het gaat om materiaal dat om een of andere reden interessant is (kostbaar, zeldzaam, in bijzonder goede staat), dan zijn sommige handelaars bereid lange afstanden af te leggen om het op te halen. Voor een kleinere hoeveelheid wachten handelaars wel eens tot ze het vervoer kunnen combineren met andere ophalingen. Zoek in dat geval waar u uw materialen tijdelijk kunt stockeren. Natuurlijk kunt u bij de meeste handelaars ook zelf uw materialen gaan afleveren. Denk er dan aan dat u een geschikt vervoermiddel nodig hebt.


rotor

Waar kan ik met mijn vragen terecht?

Welke materialen u kiest, hangt grotendeels af van uw behoeften. Sommige tweedehands bakstenen zijn bijvoorbeeld niet geschikt voor een noordelijk georiënteerde gevel, maar kunnen binnenshuis of in een tuinmuurtje probleemloos worden verwerkt. Het is dus van cruciaal belang dat u uw project voorlegt aan een specialist. Momenteel is er nog geen sprake van een officieel kenniscentrum voor hergebruik, dus gaat u best ten rade bij de handelaars zelf. In de sector van de tweedehands bouwmaterialen wordt kostbare ambachtelijke knowhow doorgegeven. De handelaars zijn hieromtrent vaak zeer deskundig. Maak gebruik van die kennis en stel hen de vragen die u hebt: u wint er tijd mee en bespaart uzelf onaangename verrassingen.

Recuperatie of namaak?

Een aantal materialen worden steeds zeldzamer. Sommige ondernemingen hebben nieuwe producten op de markt gebracht die het uitzicht van oude materialen nabootsen, bijvoorbeeld voor bakstenen. De nieuwe stukken worden soms kunstmatig verouderd en opgenomen in het aanbod van rustieke waren zoals pannen, bakstenen, natuursteen, hout, enz. Het gebeurt dus wel dat – systematisch minder dure – namaak verkocht wordt naast zaken die daadwerkelijk uit oude gebouwen komen. Sommige handelaars van recuperatiematerialen zijn op die trein gesprongen en verkopen nu zowel kunstmatig verouderde als echt oude materialen. Het komt zelfs voor dat oude eiken balken tot planken worden verzaagd en dat men die kunstmatig veroudert omdat ze er anders – uiteraard – te nieuw uitzien. Iedere handelaar heeft daar zo z’n eigen mening over, zo zei er eentje: ‘Ach, oude paapstenen zijn al even zeldzaam als goede nieuwe bakstenen.’

Kan ik ook handelaars in Brussel vinden?

In een straal van 20km rond Brussel is er geen enkele speler op het gebied van doorverkoop van materialen te vinden. Vroeger hadden de zogeheten slopers heel dikwijls een stockeerruimte in de stad. Het publiek kon daar zowat alles komen kopen wat ze van hun bouwplaatsen meebrachten en het aanbod was zeer verscheiden. Een handelaar heeft veel opslagruimte nodig, maar de grondprijs in het Brusselse ligt nu zo hoog, dat een verkoper er niet aan hoeft te denken zich daar te vestigen. Op enkele uitzonderingen na zijn nochtans alle spelers bereid om in het Brussels Gewest te werken – als ze het niet reeds doen. Op deze website vindt u gedetailleerde gegevens van alle Belgische handelaars, evenals van een aantal zeer gespecialiseerde bedrijven in de buurlanden.

Is hergebruik enkel een lokale business?

De handel in bouwmaterialen is grotendeels een internationaal gegeven. Dat geldt ook voor enkele tweedehandse materialen. Sommige hebben zo veel succes, dat de grenzen van België voor hen geen barrière vormen. Er zijn best wat Belgische handelaars die geregeld onze typische materialen, kasseien bijvoorbeeld, exporteren naar Nederland, Frankrijk, de Verenigde Staten of China. Het werkt ook in omgekeerde richting, met name voor eiken balken, natuursteen en baksteen; meestal is Frankrijk dan het land van herkomst. Of bijvoorbeeld klinkers uit Nederland.

Ik vind niet wat ik zoek bij de handelaars. Waar kan ik elders terecht?

Er bestaan nog andere handelaars dan deze vernoemd op de Opalis. Op werven bij u in de buurt komen soms interessante materialen vrij. Meer dan één ondernemer slaat materialen op die hij later nog denkt te kunnen gebruiken. Ook op websites voor tweedehands goederen worden bouwmaterialen aangeboden (Kapaza, 2dehands, enz....). Dikwijls stoot u hier op materialen die u in uw onmiddellijke omgeving kunt gaan halen.

Bestaat er een gelijkaardig initiatief, zoals Opalis, in het buitenland?

Ook buiten België worden recuperatiematerialen verkocht en ingekocht. We vermelden hier enkele van de platformen die informatie bieden over de materialen en de spelers in onze buurlanden (en verderop):



rotor