Kasseien, boordstenen en klinkers

Bij handelaars van bestratingsmaterialen zijn in hoofdzaak drie elementen te vinden: kasseien, boordstenen en gebakken klinkers (ook straatbakstenen genoemd). Zeldzamer maar niet onvindbaar, zijn de betonklinkers.

Bestekteksten

Gericht aan ontwerpers en bouwheren: hieronder vindt u bestekteksten voor gerecupereerde kasseien, boordstenen en klinkers die op de huidige Belgische recuperatiemarkt te vinden zijn. De teksten werden gemaakt in nauwe samenwerking met de gespecialiseerde handelaren van het betreffende materiaal. Deze documenten kunnen geregeld worden bijgewerkt, dus zorg ervoor dat u de laatste versie heeft.


Recuperatiekassei
(versie van 27 dec 2013)
Recuperatieboordsteen
(versie van 27 dec 2013)

 
Recuperatieklinkers
(versie van 27 dec 2013)

Kasseien

Net als bakstenen zijn kasseien in België wijdverspreid. Ze bestaan in verschillende soorten, naargelang de rots waaruit ze zijn gehouwen: blauwe hardsteen, porfier, gres en graniet (het roze Zweedse graniet en andere types). Per vierkante meter heeft u ongeveer 300 kg nodig. Al deze kasseien kunnen worden gebruikt voor wegen, trottoirs, garage-opritten en dergelijke meer. Het verschil zit ’m vooral in de kleur. Vijftien jaar geleden waren bruintinten in de mode, nu heeft grijs de voorkeur.

De soorten kasseien die momenteel gerecupereerd worden zijn « authentieke » kasseien - uit porfier, gres en Zweeds graniet. Recuperatiekasseien uit porfier worden het meest aangeboden. Porfier is een zeer hard gesteente afkomstig uit de groeve van Quenast - sinds de jaren 70 is men gestopt met kasseien en produceert men hier enkel nog grind. Hetzelfde geldt voor de meeste lokale groeves,, ze hebben hun activiteit onderbroken of vragen zeer hoge prijzen in vergelijking met de Aziatische concurrentie. Iemand die vandaag kasseien uit Belgisch porfier zoekt, is dus genoodzaakt om gerecupereerde kasseien aan te schaffen. Er ontstaan dus twee verschillende categorieën van stenen: de Belgische kasseien die deel uitmaken van een circulaire economie en de geïmporteerde stenen die niet gerecupereerd zijn. Het is moeilijk te zeggen of de geïmporteerde klinkers (bv. de Kandla grès) op termijn hun weg zullen vinden naar het hergebruik. De handelaars zijn het hierover niet eens.

Kasseien kunnen op twee manieren worden gelegd: ‘op oude wijze’, dat wil zeggen met zandvoegen en op een bed van zand, of zoals het nu gebeurt, ook op een (gestabiliseerd) zandbed, maar met cementvoegen. De oude werkwijze heeft van kasseien het recuperatiemateriaal bij uitstek gemaakt. Tot op vandaag hebben veel gemeenten een voorraad kasseien. Men schat dat het bij 90% van de kasseien die worden gelegd om recuperatiemateriaal gaat, ofwel afkomstig van de stock van een gemeente, of via de hergebruikkanalen.

Kasseien weer in goede staat brengen vergt van een handelaar niet veel werk. De stenen worden aan de band gereinigd en gesorteerd. Meer is het niet. Kasseien waar asfalt of verf van wegmarkeringen op zit worden vaak als tweede keus beschouwd, of worden bij sommige handelaars extra gereinigd. Niet-conische kasseien kunnen eventueel worden omgekeerd, met de besmeurde kant naar onder. Beschadigde of niet te recupereren kasseien worden verwijderd, de andere worden klaargemaakt om te worden verkocht.

Er zijn handelaars die desgewenst uw kasseien verzagen: stenen van 15 cm worden in twee gezaagd. U kunt dan kiezen welke zijde u naar boven richt: het platte, schone zaagvlak dat de textuur van de rots goed doet uitkomen, of de andere zijde met haar veel onregelmatiger oppervlak. Bovendien bedekt u dankzij deze werkwijze met dezelfde beginhoeveelheid kasseien tweemaal zoveel oppervlakte. Een andere methode is het ‘scalperen’ van kasseien. Daarbij wordt van de bovenkant van de kassei circa drie centimeter afgehaald. Wat overblijft heeft dan een ‘gepimpt’ oppervlak, en de dunne schijfjes zelf kunnen worden aangewend op plaatsen die geen al te zware lasten te verduren krijgen.

Kasseien uit Belgische groeven zijn erg in trek in het buitenland, met name in Nederland.

Boordstenen

Boordstenen die worden aangeboden aan handelaars zijn altijd van blauwe hardsteen of Zweeds graniet, relatief vorst- en schokbestendige materialen. Het Zweeds graniet komt voornamelijk uit de Vlaamse havensteden (bv. Antwerpen). Het graniet werd vroeger als balast gebruikt in handelsschepen die tussen Zweden en België vaarden.

Sommige handelaars vergemakkelijken het herplaatsen van boordstenen door eerst de uiteinden eraf te zagen. In tegenstelling tot nieuwe boordstenen hebben de oude echter geen vaste lengte.

Klinkers

Onder de noemer klinker vallen twee verschillende producten: de klinker uit gebakken klei, in de originele betekenis van het woord (ook straatbakstenen genoemd), en de betonklinkers (juister benoemd als betonstraatstenen). De eerste komen veelvuldig voor op de recuperatiemarkt, een permanent aanbod van de tweede daarentegen is niet gegarandeerd. Om hergebruikklinkers te verkrijgen, kan men zich richten tot de meeste kasseiverkopers die meestal wel ergens een lot klinkers in hun stock hebben. Er bestaan echter ook een aantal gespecialiseerde bedrijven in gerecupereerde klinkers (zie: Tuinmaterialen Meynen, Lemmens of Steve op de Beeck). Hun klinkers komen voornamelijk uit Nederland waar de sector van hergebruik van dit materiaal sterk ontwikkeld is. Het equivalent van de Belgische sector voor recuperatiekasseien, is in Nederland de klinker, kan men stellen.

Betonklinkers

Betonklinkers worden op de tweedehandsmarkt minder vaak aangeboden. De nieuwprijs ligt immers vrij laag.

Gerecupereerde bestratingselementen voorschrijven

Bij een openbare of private aanbesteding kunnen gerecupereerde kasseien, klinkers of boordstenen relatief eenvoudig voorgeschreven worden. Gespecialiseerde handelaren weten om te gaan met grote bestellingen en levering voor publieke werken. De randvoorwaarden voor plaatsing overlappen voor het grootste deel met die van nieuwe materialen, toch moet er aandacht besteed worden aan bepaalde specifieke aspecten die voortkomen uit het openieuw gebruiken van een materiaal.

Bijvoorbeeld: * In het bestek is het aangeraden om een zekere flexibiliteit te behouden ten opzichte van het gewenste materiaal. Wanneer de ontwerper bijvoorbeeld een exact formaat kasseien voorschrijft dat op dat moment weinig voorkomt op de recuperatiemarkt, riskeer je een hoge prijs te moeten betalen terwijl je door een richtformaat op te geven misschien een veel goedkoper alternatief vindt, dat licht -maar niet cruciaal- afwijkt in afmetingen. * De prijs van een partij kasseien hangt sterk af van de graad van uniformiteit en reinheid. Voor bepaalde toepassingen, kan een partij onregelmatige kasseien of een partij met sporen van asfalt perfect geschikt (en minder duur) zijn. Het is dus vaak interessant om de eisen / toleranties op dat niveau te specificeren in plaats van enkel achter “de eerste keus” te vragen. * Voor de boordstenen moet men in het ontwerp en bij de plaatsing rekening houden met hun vrije lengte. Voor meer gedetaileerde informatie, zie de bestekteksten voor gerecupereerde kasseisen, boordstenen en klinkers.

Eenheden :

per ton met een aanduiding van het gewicht dat voor een bepaalde kasseisoort nodig is om een vierkante meter bestrating te leggen.

Prijzen*:

*Het betreft prijzen voor professionele handelaars. Particulieren moeten ongeveer ⅓ bij de prijs tellen.

Veelvoorkomendheid:

courant

rotor

Handelaars

Gespecialiseerde handelaars Behandelt ook
Antwerpen
Limburg
Luik
Oost-Vlaanderen
Vlaams-Brabant
West-Vlaanderen